Een valpartij gebeurt sneller dan je denkt, zeker bij 65-plussers. Een losliggend tapijt, een donkere gang, of een gladde badkamervloer… Het is opvallend: de meeste valpartijen gebeuren gewoon thuis. Ergotherapeut Leonora deelt praktische tips rond valpreventie, om elke ruimte veiliger te maken en het risico op vallen te verminderen.
1 op de 3 thuiswonende 65-plussers valt minstens één keer per jaar. Valpartijen kunnen leiden tot verminderde zelfstandigheid en een nog groter valrisico bij ouderen.
Advies op maat van een ergotherapeut
“Veel mensen onderschatten de impact van een val”, begint Leonora. “Het gaat niet alleen om lichamelijke pijn.”
“Na een val bewegen mensen vaak minder uit angst om opnieuw te vallen. Die onzekerheid tast hun zelfstandigheid aan en maakt het moeilijker om veilig thuis te blijven wonen.”
Toch kan je het valrisico aanzienlijk verkleinen met kleine en grotere aanpassingen in huis. Ergotherapeuten helpen daarbij met advies op maat. Ze bekijken hoe je je woning veiliger én comfortabeler kan inrichten, zonder grote verbouwingen. “Sommige kleine aanpassingen maken een wereld van verschil.”
1. Hal: veilig binnenkomen
Losse matten, rondslingerende schoenen in de gang of een slechte verlichting zorgen voor struikel- of valgevaar in huis.
- Voldoende licht en een vrije doorgang zijn in de inkomhal heel belangrijk.
- Probeer tapijten zo veel mogelijk te vermijden, of goed vast te leggen.
- Op de trap helpen leuningen aan beide kanten en contrasterende antislipstrips op de treden om vallen of uitglijden te voorkomen. Fluorescerende strips op de eerste en laatste treden zorgen ervoor dat je het begin en einde van de trap duidelijk ziet.
- Is er een trapje aan de voordeur? Dan is een hellingbaan een veiligere oplossing om vallen te voorkomen.
2. Woonkamer: ruimte om te bewegen
Losliggende tapijten verhogen het risico op vallen in huis. “Als mensen ze niet willen verwijderen, raden we aan om ze vast te zetten met antislipmateriaal”, legt Leonora uit.
- Zorg voor voldoende ruimte tussen meubels.
- Laat geen rommel slingeren waarover je kan struikelen.
- Maak losliggende snoeren vast, en plaats je telefoon dicht bij de zetel.
- Vermijd stoelen of meubels op wielen, die onnodig kunnen verschuiven.
- Verhoog zetels en stoelen met meubelverhogers om gemakkelijker op te staan of te gaan zitten.
- Een grijper om voorwerpen op te rapen, een relaxzetel met een sta-op-functie, of een wandelstokstabilisator maken veilig bewegen in huis een stuk makkelijker en comfortabeler.
3. Keuken: alles binnen handbereik
We koken vooral rechtstaand en de vloer in de keuken kan glad zijn, zeker voor de gootsteen.
- Antislipmateriaal op de vloer ervoor helpt om uitglijden te voorkomen en het valgevaar te beperken.
- Zorg dat je meest gebruikte keukenspullen goed bereikbaar zijn, zonder trapje of bukken. “We zien ook vaak dat mensen op een opstapje gaan staan om iets te nemen, wat het valrisico vergroot.”
Hulpmiddelen, zoals een flessen- of bokaalopener, een opscheprand of verdikt bestek, maken koken of eten een stuk eenvoudiger.
4. Badkamer: slippartij vermijden
“Water en gladde oppervlakken zijn een gevaarlijke combinatie”, waarschuwt Leonora.
- Leg een antislipmat in je bad of douche. “Haal je badmatten weg of maak ze goed vast met een antislip.”
- In de douche of het bad geven wandbeugels extra ondersteuning.
- Overweeg daarom een badplank, -stoel of -lift. “Vaak gebeuren valpartijen bij het in- of uitstappen van het bad of de douche. Hulpmiddelen als deze zorgen voor meer stabiliteit en helpen om vallen in de badkamer te voorkomen.”
- Heb je moeite om op een laag toilet te gaan zitten? Installeer dan een verhoogde toiletbril en eventueel handgrepen.
5. Slaapkamer en dressing: verhoog de zichtbaarheid
“Als je ’s nachts snel naar het toilet moet in het donker, struikel je makkelijker over een tapijt, de bedrand ...”
- Zorg ervoor dat je bed op de juiste hoogte staat, zodat je er vlotter in en uit kan stappen.
- Laat niks op de grond liggen waarover je kan vallen.
- Overweeg een nachtlampje met een bewegingssensor, dat automatisch oplicht als je uit bed komt.
“Zo kan je ’s nachts vallen voorkomen. Je kan ook een toiletstoel naast je bed zetten.”
Je aankleden gaat veel veiliger op een stoel en met hulpmiddelen, zoals een onderbroeken- of kousenaantrekker. Draag veilige pantoffels die je volledige voet omsluiten, om te voorkomen dat ze uitvallen en je doen struikelen.
Wil je weten hoe veilig jouw woning is?
Ergotherapeuten komen gratis langs bij je thuis, bekijken samen met jou de woning en maken een persoonlijk adviesrapport. “Vaak horen we van mensen achteraf: ‘hadden we dit maar eerder geweten’”, getuigt Leonora.
