Ergotherapie bij ADHD en autisme: praktische ondersteuning voor het hele gezin

Vertoont jouw kind druk, impulsief of onoplettend gedrag? Of zie je een grote nood aan voorspelbaarheid, heeft het moeilijkheden met veranderingen of sociale communicatie? Dan kunnen dagelijkse activiteiten zoals huiswerk maken, naar school gaan of samen eten moeilijk zijn… Als ouder voel je je soms machteloos als je kind kenmerken van ADHD of autismespectrumstoornis (ASS) heeft. Ergotherapie kan ondersteuning bieden. 

Wat is ergotherapie?

Ergotherapie vertrekt niet vanuit het veranderen van het kind, maar vanuit het zoeken naar een goede afstemming tussen het kind, diens omgeving en de activiteiten die belangrijk zijn. Er wordt uitgegaan van de sterktes van het kind en gezocht naar manieren om deelname aan het dagelijks leven te vergemakkelijken. 
Ergotherapeuten doen géén diagnosestelling van ADHD of autisme. Ze brengen wel sterktes en moeilijkheden van kinderen met kenmerken van autisme of ADHD in kaart via observaties, vragenlijsten en gesprekken.

Een ergotherapeut ondersteunt jullie om zo zelfstandig mogelijk te functioneren in het dagelijks leven. Thuis, op school en bij hobby’s. De ergotherapeut vertrekt altijd van jullie vragen en van wat bij jullie moeilijk loopt. De dagelijkse routines? Omgaan met prikkels? De aandacht erbij houden? … Hij of zij werkt altijd in overleg en met respect voor jullie tempo en situatie, zodat oplossingen echt passen bij jullie gezin.

Voor wie en waar? 

Voor elk kind met nood aan ondersteuning in het dagelijks leven, ook zonder diagnose.

Het grootste voordeel? Ergotherapie kan gewoon bij jouw thuis doorgaan. Dat is praktisch én de ergotherapeut ziet je kind ook meteen in zijn of haar eigen leefwereld en kan gericht tips geven. Wordt huiswerk bijvoorbeeld aan een eigen bureautje of aan de eettafel gemaakt? De tips zijn aangepast aan jullie situatie. Ook jij als ouder wordt actief betrokken en krijgt praktische tips om je kind te ondersteunen.

Natuurlijk hoeft niet alle therapie aan huis gebeuren. Sommige ergotherapeuten hebben een eigen praktijkruimte waar kinderen en ouders naartoe komen. Dat is vaak handig als er nood is aan meer rust, specifiek oefenmateriaal of als de ouder of het kind zich daar meer comfortabel bij voelt. Dat wordt samen besproken. 

Wat kan ergotherapie betekenen voor een kind met ADHD of autisme? 

Zowel kinderen met ADHD als kinderen met autisme ervaren vaak moeilijkheden met executieve functies. Dat zijn de vaardigheden van je brein om te plannen en organiseren, vol te houden, flexibel te reageren of met prikkels om te gaan. Bij ADHD gaat het vooral om problemen met impulscontrole, aandacht vasthouden en plannen. Bij autisme zien we vaker moeilijkheden met flexibiliteit, schakelen tussen activiteiten, overzicht bewaren of omgaan met onverwachte veranderingen.

Structuur brengen in de dag

Een ergotherapeut helpt om samen meer routine te krijgen van ochtend tot avond. Denk aan visuele dagschema’s, een weekplanner, stappenplannen voor huiswerk of voorbereiding op schooltoetsen. Geen chaos meer, maar een duidelijke structuur. 

Een goede planning stem je best af op de vaardigheden van je kind en op het moment van de dag. Als je dat niet doet, werkt de planning minder goed. Wees ook realistisch in wat je van je kind verwacht. Kinderen met ADHD zijn vaak wat later dan leeftijdsgenoten in het ontwikkelen van deze vaardigheden. En voor kinderen met autisme is het extra belangrijk dat je je verwachtingen expliciet benoemt. Ga er niet vanuit dat 'het toch logisch is' dat iets zus of zo loopt.

"Je leent als ouder je brein uit aan je kind. Of je helpt het om onverwachte veranderingen voorspelbaar te maken " (Ergotherapeut Marieke Coussens)

Een rustige omgeving maken

Thuis aan schoolwerk beginnen zonder discussie? De ergotherapeut bekijkt samen met jou hoe de thuisomgeving rustiger en werkbaarder kan worden. Denk aan tips voor het organiseren van de werkplek, prikkelvermindering of hulpmiddelen zoals een wiebelkussen of een noise-cancelling hoofdtelefoon.

Leer hier meer tips om de concentratie van je kind te verhogen.

Prikkelverwerking

Kinderen met ADHD en autisme verwerken prikkels soms anders. Sommige kinderen zoeken net veel beweging of geluid op, terwijl andere snel overprikkeld raken door licht, lawaai, geuren of aanraking. Een ergotherapeut onderzoekt welke prikkels helpend of net belastend zijn, en zoekt samen met jullie naar haalbare oplossingen en hulpmiddelen.

Advies over hulpmiddelen 

Soms maken kleine hulpmiddelen een groot verschil in het dagelijks functioneren van je kind. Denk aan een wiebelkussen voor extra bewegingsvrijheid tijdens het huiswerk, een timer om tijdsbesef te versterken, of pictogrammen, visuele stappen en dagschema’s voor meer structuur. Een ergotherapeut kan helpen om de juiste hulpmiddelen op maat van je kind te kiezen en correct te gebruiken. Zowel thuis als op school.  

Samen spelen

Voor sommige kinderen zijn sociale situaties erg vermoeiend of onduidelijk. De ergotherapeut helpt het kind door activiteiten aan te passen zodat deelnemen op school, bij hobby's of gezinsactiviteiten haalbaar blijft. Er kan bijvoorbeeld gewerkt worden op:

• veranderingen in de dag
• verjaardagsfeestjes
• drukke supermarkten
• onverwachte situaties.

Samenwerking met school of andere hulpverleners

De school speelt een grote rol in de ontwikkeling van je kind. Je kind brengt er veel tijd door, dus het is belangrijk dat leerkrachten goed weten wat er speelt. Een ergotherapeut kan mee nadenken over redelijke aanpassingen die het functioneren op school kunnen vergemakkelijken, zoals een voorspelbare dagstructuur, visuele ondersteuning, een prikkelarme werkplek of duidelijke stappenplannen. De ergotherapeut kan ook met jullie meegaan naar school om aanpassingen te onderzoeken en bespreken. 

Lees enkele concrete tips om in gesprek te gaan met de school.

Hoe pakt een ergotherapeut het aan?

Deze stappen worden meestal doorlopen: 

1. Samen doelen kiezen
   In een eerste gesprek bekijkt de ergotherapeut wat er bij jullie goed gaat en waar het moeilijk loopt. Samen met het kind en de ouders worden duidelijke en haalbare doelen gekozen. Denk aan: vlotter in slaap vallen of minder ruzie maken met broer of zus.
2. Een behandelplan
   Op basis van de doelen maakt de ergotherapeut een plan op jullie maat. Daarbij wordt gekeken naar het hele plaatje: het kind, de omgeving en de activiteiten die belangrijk zijn voor het kind.
3. Oefenen in de echte omgeving
   De ergotherapeut gaat aan de slag met oefeningen en opdrachten die passen bij het kind. Dit gebeurt vaak in de thuisomgeving of op school, zodat het kind leert omgaan met situaties die hij of zij dagelijks tegenkomt. Ouders krijgen tips en mogen mee oefenen.
4. Werkt het niet goed? Bijsturen!
   Het proces is flexibel. Als iets niet werkt, wordt het plan bijgestuurd. Samen wordt gekeken wat beter kan. Elke stap wordt geëvalueerd, van kennismaking tot afsluiting.
5. Groei vieren
   Na een tijd wordt geëvalueerd of de doelen bereikt zijn. Soms zijn kleine aanpassingen al genoeg om een groot verschil te maken op de stress in je gezin. En dat mag gevierd worden, want elk stapje vooruit is waardevol.

Een kind dat beter weet wat er van hem of haar verwacht wordt, functioneert rustiger en zelfverzekerder. Ouders voelen zich gesteund, het dagelijks leven wordt voorspelbaarder en aangenamer. Ook broers of zussen profiteren mee van de nieuw gevonden rust.

Waar vind je een ergotherapeut? 

Heb je vragen of vermoed je dat jouw kind ondersteuning nodig heeft? Je hoeft niet te wachten op een officiële diagnose om hulp in te schakelen. 

Vind een ergotherapeut bij jou in de buurt

Terugbetaling ergotherapie

Solidaris geeft een terugbetaling voor ergotherapie voor kinderen met een vermoeden of diagnose van ADHD of autisme.

Ontdek onze terugbetalingen voor ergotherapie

• voor kinderen met (een vermoeden van) ADHD
• voor kinderen met (een vermoeden van) autisme